Алматы қаласының грек-рим, еркін және әйелдер күресі федерациясының президенті Омар Әлиев Лас-Вегаста өткен 23 жасқа дейінгі спортшылар арасындағы әлем чемпионатында Мерей Базарбаевтың топ жаруы, мегаполистегі күрес спортының дамуы және жаңа "Мектеп лигасы" жобасының іске қосылуы туралы әңгімеледі.
– Әңгімемізді соңғы күндердегі басты оқиғадан, яғни Мерей Базарбаевтың U-23 әлем чемпионатындағы жарқын жеңісінен бастасақ. Оның чемпион болатынына сендіңіз бе?
– Ең алдымен, Мерей Базарбаевты, оның жаттықтырушыларын және осы үлкен жетістікке үлес қосқан барша азаматты құттықтағым келеді. Мерей нағыз жанкештілік танытып, жеңіске деген жігері мен қайсар мінезін көрсетті
Әлем чемпионатында тек техникалық шеберлікке ие болу жеткіліксіз. Ең қиын сәттерде зейінді жоғалтпай, психологиялық қысымға төтеп беріп, соңғы секундқа дейін күресе білу қажет. Біздің отандасымыз нағыз чемпионға тән қасиеттерді көрсетті.
Оның алтын медалінің артында спортшының өзі мен бапкерлерінің орасан зор еңбегі жатыр. Әлемдік додаға дайындық күнделікті жаттығуды, жіберілген қателіктермен жұмыс істеуді, физикалық және психологиялық тұрғыдан шыңдалуды, шаршаған сәтте де қиындыққа мойымауды талап етеді. Көрермендер финалдық белдесу мен марапаттау рәсімін көреді. Ал оның артында жылдарға созылған табанды еңбек пен тынымсыз дайындық бар.
Ерекше атап өткім келетін жайт – Еркебұлан Кешубаев бастаған жаттықтырушылар штабының еңбегі. Спортшыны әлем чемпионатына дайындау жоғары кәсібилікті, шыдамдылықты және үлкен жауапкершілікті талап етеді.
Мерейдің жеңісі біз үшін ерекше мақтаныш. Бұл жетістік Алматыда әлемнің ең мықты балуандарымен бәсекеге түсе алатын халықаралық деңгейдегі спортшылардың өсіп келе жатқанын дәлелдейді.
Дегенмен чемпиондық атақ – соңғы меже емес, жаңа белес. Мерейді алда үлкен міндеттер күтіп тұр. Ендігі мақсат – шеберлігін шыңдап, жеңіске деген ынтасын сақтап, жаңа биіктерге жүйелі түрде ұмтылу.
Спортшыларымыздың табысы алдағы Астанада өтетін әлем чемпионатында да жалғасын табады деп сенемін. Мұндай ауқымды жарыстың Қазақстанда ұйымдастырылуы – отандық спорт үшін маңызды оқиға. Жанкүйерлердің, жаттықтырушылар мен спорт қауымдастығының қолдауы балуандарымызға қосымша күш береді деп ойлаймын. Ұлттық құраманың сәтті өнер көрсетуіне үміт артамыз. Қазақстандық спортшылар тартысты белдесулер өткізіп, отандастарымызды лайықты нәтижелерімен қуантады деп сенеміз.
– Мерей Базарбаевтың жеңісі Алматыдағы күрес спортының даму деңгейін қаншалықты көрсетеді?
– Мен бұл жетістікті спортшыларды даярлаудың жалпы жүйесінен бөлек қарастырмас едім. Әр чемпионның артында жаттықтырушылардың, спорт мектептерінің, федерациялар мен спортты дамытуға жағдай жасайтын мемлекеттік ұйымдардың үлкен еңбегі тұрады.
Алматыда күрес спорты лайықты деңгейде дамып келеді. Қаламыздың бай спорттық дәстүрі, білікті жаттықтырушылар құрамы және болашағынан үміт күттіретін жастарымыз бар. Алматы балуандары Қазақстан чемпионаттарында тұрақты түрде жоғары нәтижелер көрсетіп, жүлделі орындарға ие болып, командалық есепте көшбасшылар қатарынан көрініп жүр.
Спортшыларымыздың халықаралық аренадағы жетістіктері де күрес мектебіміздің әлеуетін айқын көрсетеді. Азия ойындарында Нұрқожа Қайпанов қола медаль жеңіп алды. Бұған дейін Алматы атынан сынға түскен Ризабек Айтмұхан 23 жасқа дейінгі спортшылар арасындағы әлем чемпионы атанып, кейін ересектер арасында да осындай жетістікке қол жеткізді.
Мұндай нәтижелер кездейсоқ келмейді. Бұл қалада әлеуеті жоғары спортшылардың бар екенін және олардың қабілетін аша білетін білікті мамандар жұмыс істейтінін көрсетеді.
Сонымен қатар біз жекелеген балуандардың талантына ғана сеніп отыруға болмайтынын жақсы түсінеміз. Балалар мен жасөспірімдер спортын кеңейтіп, спорттық резервті даярлау жүйесін жетілдіріп, болашағынан үміт күттіретін балуандардың алғашқы қадамдарынан ұлттық құрамаға дейінгі жолдан өтуіне қажетті жағдай жасауымыз керек.
Сондықтан федерациямыз жетекші спортшылардың нәтижелеріне ғана емес, бұқаралық спортты дамытуға, спорт секцияларының жұмысын жандандыруға және балаларды күреске тартуға да баса мән береді.
Бұл ретте Қазақстанның республикалық федерациясының жүйелі жұмысы ерекше рөл атқарады. Еліміздегі күрес спортының ілгерілеуі – ортақ еңбектің нәтижесі.
Республикалық федерация грек-рим, еркін және әйелдер күресін дамыту мен насихаттау, ұлттық жарыстарды ұйымдастыру, құрама командаларды даярлау және спортшылардың халықаралық турнирлерге қатысуына жағдай жасау бағытында ауқымды жұмыс атқарып келеді.
Жарыстар күнтізбесін қалыптастыру, спорттық резервті даярлау жүйесін жетілдіру, жаттықтырушылар құрамымен жұмыс істеу және жасөспірімдер, жастар мен ересектер арасындағы сабақтастықты қамтамасыз ету де маңызды.
Осындай жүйелі жұмыстың арқасында балуандарымыз жоғары бәсекелестік жағдайында өз мүмкіндіктерін сынап, халықаралық тәжірибе жинақтай алады.
Жоғары деңгейдегі спортшыны даярлау бір жаттықтырушының немесе бір спорт мектебінің жұмысымен шектелмейтінін түсінуіміз керек. Бұл – баланың күреске алғаш келген сәтінен бастап ұлттық құрама сапында өнер көрсетуіне дейінгі бірнеше кезеңнен тұратын күрделі үдеріс.
Біздің федерация осы ортақ міндеттердің Алматы деңгейінде нақты жүзеге асуына күш салып келеді. Спорт ұйымдарымен және жаттықтырушылармен өзара байланыс орнатып, жас спортшыларды қолдаймыз және күреспен айналысуға мүмкіндік беретін жағдайларды кеңейтуге ұмтыламыз.
Республикалық және өңірлік федерациялар бірлесе жұмыс істегенде, қолда бар ресурстарды тиімді пайдаланып, тәжірибе алмасуға және спортшыларымыздың одан әрі өсуіне қолайлы жағдай жасауға болады.
– Қазақстан чемпионаттарында әртүрлі жас санаттары бойынша өнер көрсететін алматылық балуандардың нәтижелеріне көңіліңіз тола ма?
– Алматы балуандары республикалық жарыстарда дәстүрлі түрде мықтылар қатарынан көрініп келеді. Спортшыларымыз тұрақты түрде медаль жеңіп алып, командалық есепте жоғары орындар үшін бәсекеге түседі.
Мен үшін жетекші спортшыларымызбен қатар, жастар мен жасөспірімдердің де жақсы нәтиже көрсетуі маңызды. Бұл спорттық резервіміздің бар екенін және алдағы уақытта жаңа жетістіктерге қол жеткізуге мүмкіндік мол екенін білдіреді.
Сонымен бірге Қазақстан чемпионаттары әр спортшы үшін үлкен сынақ саналады. Ел ішіндегі бәсекелестік жоғары. Басқа өңірлер де күрес спортын белсенді дамытып, мықты балуандарды даярлап жатыр. Сондықтан көшбасшылар қатарында қалу үшін үнемі еңбектеніп, техникалық және тактикалық шеберлікті жетілдіріп, физикалық дайындыққа баса назар аудару қажет.
Біз үшін олимпиадалық бағдарламаның құрамына кіретін үш бағытты – грек-рим, еркін және әйелдер күресін қатар дамыту өте маңызды. Олардың әрқайсысының өзіндік ерекшелігі бар. Дегенмен бәріне де білікті жаттықтырушылар, жаттығу үдерісін дұрыс ұйымдастыру және жас спортшылардың тұрақты легі қажет.
Біздің міндетіміз – Алматының қол жеткізген позицияларын сақтап қана қоймай, оларды одан әрі нығайтып, жаңа чемпиондардың шығуына жағдай жасау.
– Соңғы уақытта бұқаралық спортты дамытуға ерекше көңіл бөлініп жүр. Осы бағытта мектеп лигасы қандай мүмкіндіктерге жол ашады?
– Мектеп лигасы – балалар мен жасөспірімдерді күреске көбірек тартуға бағытталған маңызды жаңа жоба.
Біз күрес түрлері мамандандырылған спорт секцияларына барып жүрген балаларға ғана емес, бұл спортпен енді танысып жатқан мектеп оқушыларына да қолжетімді болғанын қалаймыз.
Мектепішілік және мектептер арасындағы тұрақты жарыстар балаларға нағыз спорттық бәсекенің атмосферасын сезінуге, өз күшін сынауға, толқуды жеңуге және қарсыласын құрметтеуге үйретеді. Біреулер үшін лигаға қатысу кәсіби спортқа бастайтын алғашқы қадам болса, енді біреулер үшін күрес денсаулықты нығайтудың, тәртіп пен өзіне деген сенімділікті қалыптастырудың тиімді жолына айналады.
Менің ойымша, бұл жобаның маңызы болашақ чемпиондарды анықтаумен ғана шектелмейді. Күрес адамды жауапкершілікке, еңбекқорлыққа, төзімділікке және қиындықтарды еңсеруге тәрбиелейді. Бұл қасиеттер кәсіби спортшы болған-болмағанына қарамастан, әр адамға өмір бойы қажет.
Мектеп лигасы жаттықтырушыларға болашағынан үміт күттіретін балаларды ерте кезеңнен анықтап, оларды спорт секцияларындағы жүйелі дайындыққа тартуға да мүмкіндік береді.
Ең бастысы, мектептер, жаттықтырушылар мен спорт ұйымдары арасындағы байланыс тұрақты болуы керек. Сонда ғана балаға алғашқы жаттығулардан бастап, ірі жарыстарға қатысуға дейінгі жолды жүйелі түрде жүріп өтуге мүмкіндік беретін тұтас жүйе қалыптастыра аламыз.
Мектеп лигасы Алматының спорттық өмірінің маңызды бөлігіне айналып, спорттық резервті кеңейтуге үлес қосады деп сенеміз.
– Балалар мен жасөспірімдер және кәсіби спортпен қатар, Алматыда ардагерлер күресі де дамып келеді. Бұл бағытқа қандай баға бересіз?
– Ардагерлер күресі ерекше назар аударуға лайық. Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев бұқаралық спортты дамытуға, салауатты өмір салтын насихаттауға және халықтың дене шынықтырумен айналысуына жағдай жасауға бірнеше рет назар аударған болатын. Мұның барлығы ұлт денсаулығы үшін маңызды.
Біздің ойымызша, спортты дамыту жұмысы тек жас спортшылар мен ұлттық құрамаларды даярлаумен шектелмеуі керек. Ардагерлерге де қолдау көрсету қажет. Олар спортқа деген сүйіспеншілік, жеңіске деген ұмтылыс пен белсенді өмір салтының жасқа қарамайтынын өз үлгілерімен дәлелдеп келеді.
Адамдарға өмір бойы дене шынықтырумен және спортпен айналысуға мүмкіндік жасау маңызды. Алматыда ардагерлер күресі де қатар дамып келеді.
Ардагерлер арасында турнирлер ұйымдастыруға атсалысып жүрген, күрес спортының үлкен жанашыры әрі меценат Ерлан Малаевқа алғысымды білдіргім келеді.
Күреске саналы ғұмырының талай жылын арнаған азаматтар әлі де кілемге шығып, жарыстарға қатысып, лайықты нәтижелер көрсетіп жүр. Олар үшін бұл – өз күшін сынаудың ғана емес, физикалық қалпын сақтаудың, спорттық дәстүрлерді жалғастырудың және үлкен күрес қауымдастығының бір бөлігі болып қалудың мүмкіндігі.
Ардагерлердің жас ұрпақты тәрбиелеудегі рөлі де ерекше. Олардың артында мол тәжірибе, спорттық тәртіпті терең түсіну және қарсыласқа деген құрмет жатыр. Олар жастарға тек техникалық шеберлікті ғана емес, кілем үстінде де, өмірде де табысқа жетуге көмектесетін құндылықтарды үйретеді.
Сонымен қатар ардагерлердің жарыстарға қатысуы күрестің кәсіби мансап аяқталғаннан кейін де адам өмірінің маңызды бөлігі болып қала беретінін көрсетеді.
Біз бұл бағыттың одан әрі дамуына мүдделіміз. Ардагерлер қауымдастығының бастамаларын қолдап, жасы үлкен спортшылардың турнирлерге қатысуына жағдай жасап, балуандардың әр буыны арасындағы байланысты нығайту қажет.
Мықты спорт жүйесі балаларды, жастарды, жоғары деңгейдегі спортшылар мен ардагерлерді бір арнаға тоғыстыруы керек деп есептеймін. Бұл спорттық дәстүрлерді сақтауға, тәжірибе алмасуға және балуандардың біртұтас отбасын қалыптастыруға мүмкіндік береді.
– Алматы федерациясы алдағы кезеңге қандай міндеттер қойып отыр?
– Жұмысымыздың негізгі басымдықтары – бұқаралық күресті дамыту, спорттық резервті даярлау жүйесін жетілдіру, жаттықтырушыларды қолдау және алматылық спортшылардың республикалық әрі халықаралық аренадағы бәсекеге қабілеттілігін арттыру.
Спорттық жолдың барлық кезеңіне назар аударуымыз керек. Бала мектепте немесе спорт секциясында күреспен айналысуды бастап, сапалы бастапқы дайындықтан өтіп, жарыстарға қатысуы және қабілеті болған жағдайда біртіндеп жоғары деңгейге көтерілуі қажет.
Жаттықтырушылар құрамымен жұмыс істеу де аса маңызды. Баланың спорттық жолының қалай қалыптасатынына, оның әлеуетін аша алуына, жеңіс пен жеңіліске дұрыс көзқарас қалыптастыруына жаттықтырушының ықпалы зор.
Грек-рим, еркін және әйелдер күресін одан әрі дамыту, сондай-ақ ардагерлер спортын қолдау да назарымызда болады. Біз Алматыда әртүрлі жастағы және дайындық деңгейіндегі спортшылардың дамуына қолайлы жағдай жасағымыз келеді.
Сонымен бірге табыстың барлық мүдделі тараптардың бірлескен жұмысына байланысты екенін түсінеміз. Республикалық федерация, қалалық федерация, спорт мектептері, жаттықтырушылар мен мемлекеттік органдар үйлесімді әрекет етуі керек. Тек жүйелі тәсіл арқылы жекелеген жарқын жетістіктермен шектелмей, күрес спортының ұзақ мерзімді дамуын қамтамасыз ете аламыз.
Бүгінде болашаққа сеніммен қарауға негіз бар. Халықаралық медальдар, чемпиондық атақтар және Қазақстан чемпионаттарындағы тұрақты нәтижелер Алматыдағы күрес мектебінің әлеуеті жоғары екенін көрсетеді.
Дегенмен спортта қол жеткен жетістікке тоқмейілсуге болмайды. Әрбір жеңіс алға қарай ұмтылуға ынталандыруы тиіс.
Жас балуандарға ең алдымен шыдамдылық, еңбекқорлық және өз күшіне сенімділік тілеймін. Жылдам нәтиже күтіп, асықпаған жөн. Күресте де, спорттың басқа түрлерінде де табыс күн сайын еңбектеніп, өзін жетілдіруге дайын адамдарға келеді.
Жаттықтырушыны құрметтеп, оның ақыл-кеңесіне құлақ асып, тәртіп сақтап, шеберлікті үнемі шыңдау қажет. Жеңілістің де спорттық жолдың бір бөлігі екенін ұмытпаған жөн. Ең бастысы – одан дұрыс қорытынды шығарып, қателіктерді түзетіп, алға қарай қадам басу.
Мерей Базарбаевтың Лас-Вегастағы жеңісі табандылық пен жанкешті еңбектің қандай нәтижеге жеткізетінін айқын көрсетті. Оның жетістігі көптеген жас спортшыға жігер беріп, өз мүмкіндіктеріне сенуге көмектеседі деп үміттенемін.
Балуандарымызға зор денсаулық, сенімділік және жаңа жеңістер тілеймін! Сондай-ақ алдағы уақытта Астанада өтетін әлем чемпионатында Қазақстан спортшыларына сәттілік тілеймін. Өз жерімізде, отандық жанкүйерлердің алдында өтетін жарыс балуандарымыздың бар шеберлігін көрсетуіне және халықты қуанышқа бөлеуіне мүмкіндік берсін!
Жарнама