Алдағы Азия ойындарында әйелдер боксынан Қазақстан намысын бес салмақ дәрежесінде үш алматылық спортшы қорғайды. Назым Қызайбай, Алуа Балқыбекова және Виктория Графеева - бүгінде Алматыда бокс спортын дамыту бағытында атқарылып жатқан ауқымды жұмыстың нәтижесі.
Бұл - еліміздегі ең танымал әрі сүйікті спорт түрлерінің бірін дамыту жолындағы үлкен еңбектің жемісі. Ал осы спортшылардың ізін басып, халықаралық аренада ел намысын қорғауға дайын жаңа буын өсіп келеді.
Алматылық бокстың бүгіні мен болашағы туралы Алматы бокс федерациясының құрметті президенті Қайрат Дүйсеновпен сұхбат.
- Алдағы Азия ойындарында Қазақстан құрамасы бес салмақ дәрежесінде өнер көрсетсе, оның үшеуінде Алматының өкілдері бақ сынайды. Бұл қала үшін қаншалықты маңызды көрсеткіш?
- Бұл, сөзсіз, жақсы көрсеткіш. Біз спортшыларымызды мақтан тұтамыз. Әрине, олар үшін жанкүйер болып, жоғары нәтижелерге қол жеткізулеріне тілектеспіз.
Менің ойымша, Алматы Қазақстан боксының көшбасшысы болуға әбден лайық. Қаламызда қалыптасқан дәстүр, мықты мектеп, білікті жаттықтырушылар және ең бастысы - талантты спортшылар бар.
- Бүгінде әйелдер боксы айтарлықтай қарқын алып келеді деп айтуға бола ма?
- Әрине. Алматыда әйелдер боксы өте жақсы дамып келеді. Бұл тек бүгін ұлттық құрама сапында Қазақстан намысын Жапонияда қорғайтын үш спортшымен ғана шектелмейді. Бізде ірі халықаралық жарыстарда жүлдеге таласа алатын көптеген қыздар бар. Олардың қатарында Жазира Орақбаева, Анель Сақыш, Елдана Талипова, Элянұр Тұрғанова, Ұлдана Тау, Диана Мағауияева, Панар Сейітханқызы, Шахназ Исаева, Евгения Градеева, Дана Дидай бар.
Олардың ізін басып, Самал Төлепберген, Жансая Ержан және басқа да талантты жас қыздар өсіп келеді.
Алдағы уақытта бұл спортшыларды халықаралық ірі додалардан әлі талай көреміз және олардың жеңістерінің құрметіне Қазақстанның Әнұраны шырқалады деп сенемін.
Алматыда ұлттық құраманың көшбасшыларына лайықты ізбасарлар бар. Бұл өте маңызды. Біздің міндетіміз — бүгінгі нәтижемен ғана шектелмей, болашақты да ойлау.
Қаланың ішінде бәсекелестік болса, демек, даму бар деген сөз. Біз жас спортшылардың өсуіне, дайындықтың барлық сатыларынан өтіп, біртіндеп халықаралық деңгейге көтерілуіне қажетті жағдай жасауымыз керек.
- Ал ерлер боксының Алматыдағы қазіргі жағдайы қандай?
- Ерлер боксы да тиісті деңгейде дамып келеді. Бізде бай дәстүр бар және сол дәстүрді жалғастыруға тырысамыз. Қалада бокс залдары көп, әр буынның өкілдері еңбек етіп жүрген мамандар бар. Тәжірибелі жаттықтырушылар да, жас мамандар да қатар жұмыс істейді. Бұл — өте жақсы үйлесім.
Аға буынның тәжірибесін жас мамандарға беру қажет. Сонда бокс мектебі өз дәстүрін сақтап, әрі қарай дами береді.
Жаттықтырушы - осы процестегі негізгі факторлардың бірі. Зал салуға, қажетті құрал-жабдықтарды алуға, инфрақұрылым құруға болады. Бірақ білікті мамансыз спортшы өзінің әлеуетін толық аша алмайды.
Бүгінде Алматыда білікті жаттықтырушылар жеткілікті. Ең бастысы — жас мамандардың да қатарымызға қосылып келе жатқаны. Біз оларды қолдап, жұмыс істеуіне және кәсіби тұрғыда өсуіне мүмкіндік беруіміз керек.
Қазір Алматыда ел чемпионаттарында тұрақты түрде үздіктер қатарынан көрініп жүрген көптеген жігіттер бар. Біздің міндетіміз - жақын болашақта мегаполистен Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шеберін тәрбиелеп шығару.
Осы мақсатқа жету үшін қалалық Спорт басқармасы, оған қарасты ұйымдар және Алматы бокс федерациясы тарапынан үлкен жұмыстар атқарылып жатыр.
Бүгінде Алматыда балалар мен жастардың бокс үйірмелеріне қатысуына мүмкіндік беретін залдар жоқ деп шағымдануға негіз жоқ. Олар бар. Бұл бізге көптеген баланы спортқа тартуға мүмкіндік береді.
Бокс секцияларына неғұрлым көп бала келсе, талантты спортшыларды табу мүмкіндігі де соғұрлым жоғары болады.
Ал одан әрі көп нәрсе жаттықтырушыға, ата-анаға және спортшының өзіне байланысты. Оның қаншалықты еңбек етуге және өз мақсатына жетуге дайын екені маңызды.
Үлкен спорт күнделікті еңбекті талап етеді. Дұрыс тамақтану, күн тәртібін сақтау, жаттығу, қалпына келу және жарысқа психологиялық тұрғыдан дайын болу қажет.
Әрине, бұл жолда спортшыны қолдайтын адамдардың жанында болуы да өте маңызды.
- Бүгінде көптеген жас спортшылар тез нәтиже көрсеткісі келеді. Бұл қаншалықты дұрыс?
- Үлкен спортта жылдам нәтиже деген өте сирек кездеседі. Мұнда сабыр мен төзім қажет.
Кейде спортшы жеңіледі, жарақат алады, іріктеуден өте алмай қалады немесе екінші орын алады. Ең бастысы - бұдан қорытынды шығарып, әрі қарай жұмыс істеу.
Мысал ретінде Виктория Графееваны айтуға болады. Париж-2024 Олимпиадасына дейінгі циклде оның Олимпиада лицензиясы үшін күресуге мүмкіндігі болды. Соған қарамастан, ол мойымады. Жеке жаттықтырушысымен бірге дайындықты күшейтіп, өзінің мықтылығын дәлелдеуді жалғастырды.
Оның қоржынында әлем кубогының үш кезеңіндегі жеңіс, Азия чемпионатының алтыны, әлем чемпионатының күмісі мен қоласы бар.
Жалпы, біз тек чемпиондарды ғана емес, жеңісті де, жеңілісті де лайықты қабылдай алатын мықты тұлғаларды тәрбиелеуіміз керек.
- Қайрат Сансызбайұлы, бүгінде Алматы бокс федерациясының алдында қандай міндеттер тұр?
- Басты міндет — боксты барлық бағытта: балалар, жасөспірімдер, ерлер және әйелдер боксын одан әрі дамыту. Алматы өкілдерінің ұлттық құрамалар сапына тұрақты түрде еніп, Азия, әлем чемпионаттарында, Олимпиада ойындарында және басқа да ірі жарыстарда Қазақстанның намысын абыроймен қорғағанын қалаймыз.
- Азия ойындары алдында Назым Қызайбайға, Алуа Балқыбековаға және Виктория Графееваға қандай тілек айтасыз?
- Ең алдымен, оларға зор денсаулық және өз күштеріне деген сенім тілеймін. Олар үлкен жұмыс атқарып, маңызды дайындық кезеңінен өтті. Федерациямыздың атынан оларға Алматының және бүкіл Қазақстанның намысын абыроймен қорғауға тілектеспін.
Әр жекпе-жекке өздеріне деген сеніммен шығып, жаттықтырушыларының тапсырмасын орындап, өз мүмкіндіктерін толық көрсетуіне тілектеспін.
Біз олар үшін және Қазақстан құрамасының барлық мүшелері үшін жанкүйер боламыз. Олардың өнері елімізге бағалы медальдар әкеледі деп сенеміз!